15 Şubat Uluslararası Çocukluk Çağı Kanseri Günü
15 Şubat Uluslararası Çocukluk Çağı Kanseri Günü, çocukluk çağı kanserlerine dikkat çekmek, erken teşhisin önemini vurgulamak ve kanserle mücadele eden çocuklar ile ailelerine destek olmak amacıyla ilan edilmiş küresel bir farkındalık günüdür. Uluslararası Çocukluk Çağı Kanseri Günü kapsamında her yıl dünya genelinde yürütülen çalışmalarla toplumsal bilinç güçlendirilmekte, dayanışma ve iş birliği teşvik edilmektedir.
Dünya genelinde her yıl yaklaşık 400 bin çocuk ve adölesana kanser tanısı konulması beklenmektedir. Ülkemizde ise bu sayı yıllık yaklaşık 4.800’dür. Çocukluk çağı kanserleri erişkin kanserlerine kıyasla daha nadir görülmekle birlikte, birçok ülkede hastalığa bağlı çocuk ölümlerinin önde gelen nedenleri arasında yer almaktadır.
Çocuklarda En Sık Görülen Kanser Türleri
Çocukluk döneminde görülen kanser türleri erişkin yaş grubundan belirgin biçimde farklıdır.
- Lösemiler (özellikle Akut Lenfoblastik Lösemi – ALL)
- Merkezi Sinir Sistemi tümörleri
- Lenfomalar
- Nöroblastom
- Wilms tümörü
- Retinoblastom
- Kemik tümörleri (Osteosarkom, Ewing sarkomu vb.)
- Rabdomyosarkom
- Hepatoblastom
Son yıllarda tanı ve tedavi alanında kaydedilen bilimsel gelişmeler sayesinde çocukluk çağı kanserlerinde sağkalım oranları belirgin şekilde artmıştır. Özellikle akut lösemilerde beş yıllık sağkalım oranları %80’in üzerine çıkmıştır. Modern kemoterapi protokolleri, hedefe yönelik tedaviler, cerrahi ve radyoterapinin multidisipliner yaklaşımla uygulanması bu başarıda belirleyici olmuştur.
Erken Teşhisin Önemi
Çocukluk çağı kanserlerinin büyük çoğunluğu önlenebilir değildir ve erişkinlerde olduğu gibi yaygın tarama programları bulunmamaktadır. Bu nedenle erken tanı; belirtilerin fark edilmesi ve zamanında sağlık kuruluşuna başvurulması ile mümkündür.
Dikkat Edilmesi Gereken Belirtiler
- Deride solukluk, halsizlik
- Sık ve uzun süren enfeksiyonlar
- Nedeni açıklanamayan morluk ve kanamalar
- Açıklanamayan kilo kaybı
- Lenf bezlerinde ağrısız şişlik
- Gece artan kemik ve eklem ağrıları
- Uzun süren ateş
- Kusmanın eşlik ettiği şiddetli baş ağrısı
- Göz bebeğinde beyaz yansıma
Bu belirtilerin çoğu farklı hastalıklarda da görülebilir; ancak olağan dışı, uzun süren ve giderek artan şikâyetlerde vakit kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.
Risk Faktörleri
- Genetik yatkınlık ve kromozomal bozukluklar (özellikle Down sendromu)
- Önceki kanser tedavileri
- İyonlaştırıcı radyasyon
- Organ nakli sonrası bağışıklık baskılanması
- Onkojenik virüsler (ör. Epstein–Barr virüsü)
Tanı ve Tedavi Süreci
Tanı; öykü, fizik muayene, kan testleri, görüntüleme yöntemleri ve biyopsi ile konulmaktadır. Tedavi süreci ise multidisipliner yaklaşımla planlanmakta olup kemoterapi, cerrahi, radyoterapi ve kök hücre nakli gibi yöntemleri içerebilmektedir.
Çocuklarımızın en yüksek sağlık standardına erişimi temel bir haktır. Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi çerçevesinde her çocuğun tanı, tedavi ve bakım hizmetlerine eşit erişimi esastır.
15 Şubat vesilesiyle; erken teşhisin hayat kurtardığını bir kez daha vurguluyor, kanserle mücadele eden tüm çocuklarımıza ve ailelerine umut, güç ve dayanışma mesajımızı iletiyoruz.
